شیءها و کلاس‌ها

برنامه‌سازی شیءگرا برای مدیریت پیچیدگی ساخته شد: وقتی برنامه بزرگ می‌شود، می‌خواهیم داده و رفتاری که به هم مربوط‌اند در یک واحد زندگی کنند و بیرون فقط از یک قرارداد تمیز با آن‌ها حرف بزند.

شیء در برابر کلاس

class BankAccount:
    """حساب بانکی ساده با موجودی محافظت‌شده."""

    def __init__(self, owner, balance=0.0):
        self.owner = owner
        self._balance = balance  # قرارداد: بیرون مستقیم دست نزن

    def deposit(self, amount):
        if amount <= 0:
            raise ValueError("مبلغ واریز باید مثبت باشد.")
        self._balance += amount

    def withdraw(self, amount):
        if amount <= 0:
            raise ValueError("مبلغ برداشت باید مثبت باشد.")
        if amount > self._balance:
            raise ValueError("موجودی کافی نیست.")
        self._balance -= amount

    @property
    def balance(self):
        return self._balance

ali = BankAccount("علی", 100.0)
sara = BankAccount("سارا")
ali.deposit(50)
print(ali.balance)   # 150.0
print(sara.balance)  # 0.0 — حالت مستقل

self چیست؟

self ارجاع به همان شیئی است که متد رویش صدا زده شده. پایتون آن را خودکار پاس می‌دهد: ali.deposit(50) یعنی BankAccount.deposit(ali, 50). اگر self را در تعریف متد جا بیندازی، فراخوانی با خطای «آرگومان اضافی» می‌شکند.

کپسوله‌سازی به سبک پایتون

پایتون مثل جاوا عضو خصوصی اجباری ندارد. حریم خصوصی یک قرارداد است: نامِ با یک آندرلاین (_balance) یعنی «جزئیات داخلی؛ مستقیم دست نزن» و نامِ با دو آندرلاین (__balance) فعال‌سازی name mangling است، نه امنیت واقعی.

طراحی مسئولیت

قبل از نوشتن کلاس از خودت بپرس: این کلاس «چه می‌داند» و «چه می‌کند»؟ اگر جواب بیشتر از یک جملهٔ بدون «و» شد، احتمالاً دو کلاس قاطی شده‌اند. همکاری شیءها هم باید از کانال عمومی باشد: سبد خرید از متد balance می‌پرسد، نه از _balance.